Trong rất nhiều dự án kho mát nông sản mà AVG tiếp nhận tư vấn, có một tình huống lặp đi lặp lại:

Kho chạy lạnh đúng nhiệt độ, máy móc hoạt động ổn định, điện năng tiêu thụ không bất thường. Nhưng chỉ sau 1–3 ngày:

• Rau xanh bắt đầu héo
• Lá mềm, rũ
• Trái cây nhăn vỏ, mất độ căng bóng
• Khối lượng sụt giảm rõ rệt

Chủ kho thường kết luận rằng rau “kém chất lượng”, hoặc do thu hoạch không đúng thời điểm. Tuy nhiên, trong phần lớn trường hợp, thủ phạm thực sự là độ ẩm trong kho.

Kho mát thông thường được thiết kế theo tư duy “làm lạnh không khí”. Trong khi đó, nông sản không chỉ cần lạnh, mà cần một môi trường lạnh – ẩm cân bằng. Nếu thiếu yếu tố này, chính hệ thống lạnh sẽ vô tình “rút nước” từ rau củ, làm giảm giá trị thương phẩm từng ngày.

II. CƠ SỞ KHOA HỌC: TẠI SAO ĐỘ ẨM QUAN TRỌNG HƠN NHIỆT ĐỘ ĐỐI VỚI KHO MÁT NÔNG SẢN?

1. Nông sản thực chất là “một khối nước sống”

Rau củ quả chứa từ 80% đến 95% là nước. Nước này tồn tại trong tế bào, quyết định:

• Độ giòn
• Độ tươi
• Hình thức bên ngoài
• Trọng lượng khi bán

Khi nông sản được đưa vào kho mát, nếu môi trường xung quanh có độ ẩm thấp, nước sẽ liên tục thoát ra ngoài theo nguyên lý vật lý:

Nước luôn di chuyển từ nơi có áp suất hơi nước cao (bên trong rau) sang nơi có áp suất thấp (không khí lạnh và khô).

Quá trình này được gọi là mất nước (dehydration) – và nó diễn ra âm thầm nhưng liên tục.

2. Hậu quả trực tiếp của việc kiểm soát ẩm kém

Việc không kiểm soát độ ẩm trong kho mát dẫn đến ba tổn thất lớn:

Thứ nhất, tổn thất trọng lượng. Rau mất nước đồng nghĩa với giảm khối lượng. Với các đơn vị bán theo kilogram, đây là khoản lỗ thấy rõ bằng con số.

Thứ hai, tổn thất giá trị cảm quan. Rau héo, trái cây nhăn vỏ sẽ bị ép giá, thậm chí không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

Thứ ba, suy giảm chất lượng dinh dưỡng. Khi tế bào mất nước, cấu trúc mô bị phá vỡ, giá trị dinh dưỡng giảm nhanh hơn quá trình lão hóa tự nhiên.

Chính vì vậy, với kho mát nông sản, độ ẩm không phải là yếu tố phụ, mà là tham số thiết kế bắt buộc.

III. PHÂN LOẠI KHO MÁT BẢO QUẢN NÔNG SẢN THEO NHU CẦU ĐỘ ẨM – TIÊU CHUẨN KỸ THUẬT AVG

Một sai lầm phổ biến là cho tất cả rau củ quả vào cùng một kho, cùng nhiệt độ và cùng độ ẩm. Trên thực tế, mỗi nhóm nông sản có “khẩu vị” môi trường hoàn toàn khác nhau.

Bảng phân loại nhu cầu độ ẩm trong kho mát (Tiêu chuẩn thực hành của AVG)

Nhóm nông sản	Nhiệt độ bảo quản	Độ ẩm yêu cầu	Ví dụ điển hình	Ghi chú kỹ thuật AVG
Nhóm 1: Ưa ẩm cực cao	0 – 2°C	95 – 98%	Rau ăn lá, cà rốt, nấm	Bắt buộc có hệ thống bù ẩm chủ động
Nhóm 2: Ưa ẩm cao	2 – 5°C	90 – 95%	Táo, lê, cam, quýt, dưa leo	Độ ẩm ổn định giúp da căng bóng
Nhóm 3: Ưa ẩm trung bình	8 – 13°C	85 – 90%	Chuối, xoài, cà chua	Nhạy cảm với lạnh sâu
Nhóm 4: Ưa khô (kỵ ẩm)	10 – 15°C	65 – 70%	Hành, tỏi, gừng	Tuyệt đối không phun ẩm

Đặc biệt với hành và tỏi, rất nhiều kho đã bị thiệt hại nặng do đưa vào kho lạnh ẩm cao, dẫn đến mọc mầm, thối rễ và hỏng hàng loạt. Đây là nhóm nông sản cần được tách riêng ngay từ khâu thiết kế kho.

IV. NHỮNG SAI LẦM KỸ THUẬT KHIẾN KHO MÁT BỊ “KHÔ”

1. Chọn dàn lạnh sai – Delta T quá lớn

Delta T (TD) là độ chênh nhiệt giữa dàn lạnh và không khí trong kho. Khi TD quá lớn, dàn lạnh làm lạnh không khí quá nhanh, gây ngưng tụ nước mạnh trên bề mặt dàn, kéo theo việc rút ẩm khỏi không khí.

Kho càng lạnh nhanh thì càng khô. Đây là nghịch lý mà nhiều hệ thống kho mát giá rẻ gặp phải.

2. Chu trình xả đá dày đặc

Mỗi lần xả đá là một lần:

• Dàn lạnh được làm nóng
• Nước ngưng tụ bị xả ra ngoài
• Độ ẩm trong kho bị giảm

Nếu hệ thống xả đá không được tính toán phù hợp với đặc tính nông sản, kho sẽ liên tục rơi vào trạng thái khô.

3. Tốc độ gió quá mạnh

Quạt dàn lạnh thổi trực tiếp vào rau, đặc biệt là rau ăn lá, sẽ làm tăng tốc độ bay hơi nước trên bề mặt sản phẩm. Điều này giống như việc để quạt máy thổi vào rau ngoài chợ, chỉ khác là diễn ra trong môi trường lạnh.

V. GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT ĐỘ ẨM TOÀN DIỆN CỦA AVG

1. Chọn dàn lạnh chuyên dụng cho nông sản

AVG thiết kế hệ thống với dàn lạnh có:

• Diện tích trao đổi nhiệt lớn
• Delta T thấp
• Luồng gió phân tán đều

Cách tiếp cận này giúp kho duy trì độ ẩm tự nhiên cao hơn, hạn chế việc phải bù ẩm cưỡng bức.

2. Hệ thống bù ẩm chủ động (Humidification System)

Đối với các nhóm nông sản ưa ẩm cao, AVG tích hợp hệ thống tạo ẩm chuyên dụng.

Máy tạo ẩm siêu âm tạo ra các hạt sương cực mịn, tan hoàn toàn trong không khí trước khi chạm vào bề mặt rau, tránh hiện tượng đọng nước gây thối nhũn. Với các kho lớn, máy phun ẩm ly tâm được sử dụng để đảm bảo độ phủ đều.

Toàn bộ hệ thống được điều khiển bằng cảm biến độ ẩm chính xác cao. Khi độ ẩm giảm xuống dưới ngưỡng cài đặt, hệ thống tự động bù ẩm và ngắt khi đạt giá trị tối ưu.

3. Giải pháp xếp hàng và thông gió

Bao bì sử dụng trong kho mát cần có lỗ thoáng khí phù hợp. Hàng hóa phải được xếp cách tường, cách sàn để luồng khí mang hơi ẩm lưu thông đều, tránh hiện tượng khu vực quá khô hoặc quá ẩm cục bộ.

VI. ĐỘ ẨM CAO VÀ NẤM MỐC – BÀI TOÁN CÂN BẰNG KHÓ NHẤT

Độ ẩm cao giúp giữ rau tươi nhưng cũng tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển nếu không kiểm soát tốt.

AVG giải quyết bài toán này bằng cách:

• Duy trì nhiệt độ thấp và ổn định, làm chậm sự phát triển của vi sinh
• Tích hợp đèn UV hoặc hệ thống ozone nồng độ thấp để xử lý bào tử nấm trong không khí
• Thiết kế kho kín, hạn chế không khí bên ngoài xâm nhập

VII. BÀI TOÁN KINH TẾ: ĐẦU TƯ KIỂM SOÁT ĐỘ ẨM CÓ ĐÁNG KHÔNG?

Thực tế vận hành cho thấy:

• Kho mát thông thường có thể hao hụt 8–12% trọng lượng nông sản chỉ sau 7 ngày
• Kho mát nông sản do AVG thiết kế, mức hao hụt thường dưới 3%

Với sản lượng vài chục tấn mỗi tháng, phần giá trị “giữ được nước” cho nông sản đủ để hoàn vốn hệ thống kiểm soát độ ẩm chỉ trong vài tháng vận hành.

VIII. KẾT LUẬN

Bảo quản nông sản không phải là cuộc đua làm lạnh sâu nhất, mà là cuộc chiến giữ nước thông minh nhất. Nếu chỉ tập trung vào nhiệt độ mà bỏ qua độ ẩm, chính hệ thống lạnh sẽ âm thầm lấy đi lợi nhuận của bạn mỗi ngày.

Giải pháp đúng là hiểu rõ loại nông sản, hiểu môi trường bảo quản và thiết kế kho mát phù hợp ngay từ đầu.

📞 CÔNG TY CỔ PHẦN KỸ THUẬT ĐIỆN – ĐIỆN LẠNH AVG
Thiết kế – Thi công – Bảo trì – Sửa chữa

📍 Địa chỉ: Lô 11, TT4, Khu đấu giá Tứ Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội
📞 Hotline/Zalo: 0845.322.777
📧 Email: phongkinhdoanh1688.avg@gmail.com
📍 Google Map: https://g.co/kgs/i7Cizdk
🌐 Website: https://codienlanhavg.vn/